|
Tsunami's
Ben van Wijnen
Algemeen
"Tegen zeven uur 's ochtends hoorde ik een gedreun alsof er
rotsblokken vanaf grote hoogte naar beneden kwamen," herinnert Evelyn
Crabb zich.
Ze was onderwijzeres op een school in Laupahoehoe op Hawaii en
zag destijds een grote golf op haar hut afkomen. De eerste golf stopte
voor de huisdeur, maar de tweede rukte het huis van zijn fundering.
"De keuken waar ik in zat werd zeven meter in de lucht getild. We
denderden over de toppen van de palmbomen. Het was dat we achter een
stenen muur bleven steken, anders waren we weer naar zee gespoeld."
Crabb had geluk. De hut naast de hare, met daarin drie van haar collega's,
verdween spoorloos.
Laie Point, Hawaii (1957)
Laie Point, Hawaii (1957)
De tsunami die Hawaii teisterde, was de lange arm van een aardbeving die
3750 meter verderop plaatsvond. Die bracht een reeks golven teweeg die met
een vaartje van 800 kilometer per uur, de kruissnelheid van een Boeing
747, over de oceaan raasden. Het gekke is dat tsunami's midden op zee niet
te zien zijn doordat ze daar maar een meter of vijf meter hoog worden. Pas
in ondiep water vormen ze gigantische watermuren. De remmende invloed van
de bodem brengen de golflengte en snelheid sterk terug, en de
onvoorstelbare hoeveelheid energie die een tsunami bezit, wordt in één
grote monstergolf samengebald. Op 28 maart 1964 werd bij Valdez in het
zuiden van Alaska een tsunami van 67 meter hoogte gezien.
Deze speciale hoge golf "tsunami"
wordt veroorzaakt door het plotseling bewegen van een
groot oppervlak van de aardkorst, waardoor het bovenliggende zeeoppervlak
plotseling verhoogd of verlaagd wordt.
Aardbevingen, onderzeese landverschuivingen, onderzeese vulkaanerupties en
explosies maar ook het inslaan van meteorieten in de zee kunnen een
tsunami veroorzaken.
Hierdoor ontstaan golven met
golflengtes van tussen de 100 en 200 kilometer Tsunami's op open zee zijn
meestal vrij ongevaarlijk, behalve op het moment dat ze ontstaan dan. Als
een Tsunami de kust bereikt is het een ander verhaal: Tsunami's kunnen dan
soms wel hoogtes van meer dan 30 meter bereiken!
Tsunami is een Japans woord en staat voor Tsu dat "haven" betekent en Nami
dat "golf" betekent. Deze vloedgolf komt in 80 procent van de gevallen
voor in het gebied van de Stille Oceaan en heeft al vaak Japanse havensteden
getroffen.
Tsunami van de Noordzee
Zo'n 7000 tot 8000 jaar geleden richtte een
vernietigende tsunami in de Noordzee grote schade aan langs de kusten van
Noorwegen, Oost-Schotland en de FaerÖer-eilanden. Een zeer krachtige
explosie van methaangas zorgde op een aflopende zeehelling voor de
kust van Noorwegen voor een enorme aardverschuiving. Geologen en oceanologen spreken
sindsdien van de 'grote Storegga landslide'.
De door de explosie ontstane
landverschuiving was de aanstichter van de tsunami die enorme schade
aanrichtte.
De 'Storegga landslide' veroorzaakte een 10 meter hoge en onstuitbare muur van water die tegen grote
stukken kustlijn te pletter liep. Dat moet destijds een enorm spectaculair
natuurgeweld zijn geweest van een ontploffing en een vloedgolf.
|
Foto's van enkele
tsunami's: |
 |
|
