De Vikingen.
<terug>

De Inhoud

Hoofdstuk 1: De thuisbasis. Hoofdstuk 2: Waar trokken ze heen ? Hoofdstuk 3: Het geloof. Hoofdstuk 4: Het vikingschrift. Hoofdstuk 5: De familie. Hoofdstuk 6: Schepen. Hoofdstuk 7: Hoe weten we het allemaal? Hoofdstuk 8: Quiz. Hoofdstuk 9: Antwoorden.

De thuisbasis

Het vaderland van de Vikingen is de onderkant van Scandinavië. Scandinavië bestaat uit: Denemarken, Noorwegen, Zweden, Finland en Lapland. Maar de vikingen woonden slechts in Denemarken, Noorwegen en Zweden

In Scandinavië woonden de gewone boeren (die ook Vikingen werden genoemd). Deze boeren bouwden van hout en teer grote en kleine staafkerken. Scandinavië erg bosachtig. Gelukkig maar, want hout is één van de levensbronnen van de Vikingen. Want van hout maakten ze alles, zoals :

1. boten
2. huizen ( plus nog wat andere dingen)
3. vuur
4. gereedschappen
5. handvatten voor gereedschap (zoals: mes of bijl)
6. schilden

Ook leefden er dieren in Scandinavië, zoals rendieren. Het landschap is bergachting. In hun vaderland waren dorpen en steden. In de winter waren de vikingmannen thuis. Dan was het te koud om plundertochten te ondernemen.  Ze gebruikten alle gereedschappen, die ze in de zomer hadden geplunderd. Dan maakten de Vikingen vaak boten.
Zij waren dan ook de eerste, die boten met zeilen hadden.

De drie thuislanden hadden alle drie andere grondsoorten

Waar trokken ze heen ?

De vikingen trokken naar veel landen. Ze zijn de eerste ontdekkingsreizigers, want zij waren het die Amerika hebben ontdekt! Ze trokken zodoende en ook naar Nederland en dan het meest naar: Wijk bij Duurstede, dat toentertijd Dorestad heette. Wijk bij Duurstede ligt in Utrecht (provincie).
Ook trokken de Vikingen naar Groenland waar een nederzetting van hun was er waren nog meer nederzettingen in

1. Groenland
2. Newfoundland (vinland)
3. Frankrijk
4. Engeland
5. Ierland

Ze hadden natuurlijk niet het hele land in beslag maar een klein stukje meestal aan de kust, omdat ze daar aan land kwamen. Als de vikingen thuis kwamen, namen ze meestal veel goud en sieraden mee. Maar de Vikingen plunderden en steelden de spullen niet altijd. Soms ruilden ze spullen. Ze kwamen thuis met onder andere vazen, geld en sieraden. Ook al konden ze dat zelf ook maken.

De Vikingen trokken steeds naar nieuwe plaatsen. Zo zijn ze zelfs in Griekenland (en  Amerika) geweest. Vaak haalde ze in die landen ook hout en dieren weg.
Uit Engeland, schapen (wol) en tarwe, uit Zwitserland en Oostenrijk zaken als wijn, wapens, stoffen en aardewerk.
Griekenland was goed voor hout en wapens en in Groenland vonden ze pelzen uit Turkije haalde ze barnsteen, vruchten, specerijen, wijn en zijde.
Nog andere dingen die ze mee namen uit andere landen zijn Ivoor, goud, slaven, zilver, vis, deksteen en zout

Het geloof

De Vikingen geloofden in vele goden, maar later gingen de kooplieden over tot het christendom om beter zaken te doen met de andere landen.
Een paar van de goden, waar Vikingen in geloofden,  zijn

Odin

De geheimzinnige god Odin gaf de dichtkunst en de magie van de Runen aan de wereld.
Hij verloor een oog tijdens zijn zoektocht naar wijsheid.

Frigg

Frigg is de vrouw van Odin. Ze heeft een eigen paleis, waar ze draad zit te spinnen om wolken te weven.
Thor

De dondergod Thor is de mensen gunstig gezind. Je kunt op zijn hulp een beroep doen in de tijden van nood.

Loki

De wraakzuchtige Loki. Zij verandert vaak van vorm. Toen hij een merrie was, baarde hij het achtbenige paard van Odin.

Frey

Frey is de god van de voorspoed en hij maakt mensen en dieren vruchtbaar. Een heildronk ter gelegenheid van huwelijk wordt ter ere van hem uitgebracht.

Baldur

Baldur, die bij alle goden geliefd was, werd door een list van de kwaadaardige Loki gedood met een maretakpijl.

Natuurlijk waren er nog meer goden. Vaak maakten de Vikingen spullen van de goden na. Eén van de meest nagemaakte gebruiksvoorwerpen van de goden was de hamer van de dondergod Thor. Hiermee sloeg hij als het donker was, de donder uit de wolken. Een andere god maakte de bliksem.

Het vikingen schrift

Als de vikingen gevochten hadden, dan maakten ze van een steen of hout een gedenkteken. Niet om de verliezers te troosten maar om te laten zien dat zij de beste waren. In de rand zitten vaak twee in elkaar gevlochten slangen.
Andere stenen vertelde het verhaal, dat er iemand was gestorven op een verre reis. Eigenlijk een grafsteen dus. Weer andere stenen lieten vikingen maken om te laten zien dat ze goed waren. Maar soms werd er ook op de stenen geschreven. Deze "letters" heetten runen.
Het basisalfabet bestond uit 16 runen. Het runenalfabet is tot in de middeleeuwen gebruikt. De letters waren recht want de vikingen kerfde met rechte strepen in de stenen die ze aan het maken waren.
De andere tekens in de stenen waren ook recht, het was namelijk moeilijk om ronde lijnen te maken.
Het basisalfabet heten Futhark, dat is genoemd naar de eerste 6 letters van dat alfabet. Later rond 200 na Chr  werd het gewone 24 letteralfabet geïntroduceerd. Rond het jaar 800 werd het futhark niet meer gebruikt.

Dit zijn de letters waar uit het futhark bestaat

Ook op gebruiksvoorwerpen stonden de tekens. Nu nog steeds staan de stenen van de vikingen rechtop en je kan ze bekijken in Noorwegen, Zweden en Denemarken.

De familie

De rijke families hadden slaven, die het werk deden. Toch deden de rijke families ook veel zelf, want er was veel te doen. h

Het leven van toen zag er zo uit

Zonsopgang, het eerste karwei is controleren of het vuur niet is uitgegaan. Vervolgens moeten de dieren gevoederd worden en de stallen schoon gemaakt. Tijdens de maaltijd eten de slaven aan het uiteinde van de tafel. Een slaaf slaapt, waar hij maar kan op de grond liggen, of bij de dieren.

Natuurlijk doen ze nog meer. Een familie woonde altijd bij elkaar. Niet in het huis maar meestal wel in hetzelfde dorp. Vikingvrouwen waren onafhankelijk. Terwijl de mannen op de zee waren, beheerden de vrouw huishouden en hoeve. Een vrouw kon haar eigen echtgenoot kiezen en kon een scheiding eisen, wanneer hij haar sloeg of ontrouw was.

Op herdenkingsstenen worden vrouwen geprezen om hun goede huishouding. Kleding maken voor het hele gezin, was de grootste taak van de Vikingvrouw. Vikin kinderen gingen niet naar school maar hielpen bij het koken, weven, spinnen enz. Soms had een kind een speelgoedspeer van hout en een klein stukje leer. Ook hadden ze soms speelgoedzwaarden of speelgoeddolken. Kinderen hadden ook houten paartjes en bootjes, verder speelden ze met bordspellen en maakten muziek met kleine fluitjes.
Waarschijnlijk kregen de vikingkinderen als tiener al wapenoefeningen . Soms gingen ze op hun zestiende al mee op strooptocht.

Schepen

De schepen werden niet alleen als vaartuig gebruikt, maar ook als Graf.
Ik vertel in het kort ,wat er gebeurt als er een stamhoofd sterft:

Eén van de slavinnen van de dode moet zich aanbieden om met hem te sterven. Tien dagen lang wordt ze verzorgd door twee bedienden. Ze drinkt en zingt. Het stamhoofd ligt in een tijdelijk graf, terwijl er speciale kleren voor hem worden gemaakt. Op de dag van de begrafenis wordt zijn boot aan land gesleept en op een stapel hout gelegd. Op de boot wordt een tent opgezet en er worden kleden en kussens uitgespreid. Het lijk wordt opgegraven, gekleed in schitterende kleren en in de tent gelegd. Twee paarden, twee koeien, een hond, een haan en een kip worden gedood en bij hem gelegd. De slavin wordt opgetild, zodat ze over een houten raamwerk heen kan kijken. Ze zegt dat ze het paradijs erachter ziet. Ze wordt naar het schip gebracht, drinkt een sterke drank en zingt ten afscheid. Daarna wordt ze gedood. Het schip wordt in lichtelaaie gezet. De meest naaste bloedverwant ontsteekt het vuur. Een paal met de naam van de dode erop wordt neergezet op de grafheuvel, die de as bedekt.

Natuurlijk word er op een boot van de vikingen ook gevaren. De Vikingen gebruikte als eerste een mast (met zeil). Als er geen wind was, roeiden de Vikingen zelf. De Vikingen waren trots op hun schepen. Als je een Viking vroeg wat ze het liefst zouden willen, zal hij bijna altijd "een schip" antwoorden. Het varen op de boten was een dagelijkse zaak Vaders leerden hun kinderen al op jonge leeftijd te varen. De schepen waren zo gebouwd dat ze snel en stevig waren en tegen de grote golven van de zee bestand waren. De boten lagen niet diep in het water. Zo konden ze gemakkelijk de rivier opvaren. Een vikingschip werd helemaal van hout gemaakt. Het gereedschap van een scheepsbouwer bestond uit:

tang avegaar om gaten te boren zaag mes schraapijzers om uit te hollen en te versieren beitel houweel bijlen hamer met ijzeren en houten kop houten hamer

Er waren verschillende boten bijvoorbeeld de knorr, een rivierboot, een veerboot en natuurlijk het vikingschip.

De knorr is een stevig vrachtschip, dat gebouwd is om ruwe zeeën te weerstaan. De rivierboot is een klein werkbootje waarin je een zeil kunt hijsen. De veerboot is breed en ondiep. Het vikingschip is een oorlogsschip. het is smal, snel en ondiep in verband met aanvallen landinwaarts en er kunnen veel roeiers in zitten.

De beste vikingschip werd van eikenhout gemaakt. Verder kon je nog pijnhout of berkenhout gebruiken, maar voor de kiel werd altijd eikenhout gebruikt.

>

Hoe weten we dat allemaal.

Om ons aan informatie over de Vikingen te helpen, hebben we allereerst hun eigen mededelingen aan ons, op meer dan 2700 runenstenen. Deze werden neergezet om de Vikingen en hun daden te herdenken. Dan zijn er de geschriften van mensen, die leefden in de tijd dat de Vikingen actief waren.
Christelijke monniken en Arabische reizigers hebben levendige verslagen nagelaten over de Vikingen als plunderaars en handelaars. Christelijke geschiedverhalen over het leven van koningen en geestelijken grijpen vaak terug op de landen waar de Vikingen vandaan kwamen. IJslandse sagen, die meer dan twee eeuwen na de tijd van de Vikingen geschreven zijn, hebben veel verteld.
Archeologen vonden de sporen van steden, boerderijen en begraafplaatsen. Ook vonden ze voorwerpen van metaal, glas en aardewerk. De spullen die er van gemaakt zijn, zijn in de grond bewaard gebleven b.v. wapens, sieraden en gereedschappen.

Aan de beenderen van de mensen konden de Archeologen zien aan welke ziektes ze leden en ook hoe ze gestorven zijn. Ook zijn er twee scheepsgraven opgegraven, een bij Gokstad in 1880 en een in Oseberg in 1903. Daardoor konden we zien onder welke godsdienst de vikingen behoorden. Eerst dacht men dat de schepen van de Vikingen krakkemikkig waren maar dat was niet zo.

De vragen

Vraag 1 : Waar wonen de Vikingen ?

Vraag 2 : Werden de boeren daar ook vikingen genoemd ?

Vraag 3 : Wat namen Vikingen zo al mee van hun ontdekkingsreizen? noem 5 dingen

Vraag 4 : Welke landen waren bezet door de Vikingen ? noem er 2

Vraag 5 : Welk soort viking begon met de christendom ?

Vraag 6 : Wie is Thor ?

Vraag 7 : Wat is de naam voor het eerste alfabet van de Vikingen ?

Vraag 8 : Wanneer kwam het eerste 24 letter alfabet?

Vraag 9 : Woonden de families ver uit elkaar?

Vraag 10: Wat is een knorr ?

<terug>

De antwoorden

Antwoord 1: Aan de onderkant van Zweden, Noorwegen en of Denemarken.
Antwoord 2: Ja, iedereen in dat gebiedt heet viking
Antwoord 3: Pelzen, ivoor, hout, goud, Aardewerk, stoffen, wapens, wijn, slaven, barnsteen, specerijen, zilver, vis, zijde, vruchten, deksteen, zout, tarwe, schapen, wol, vazen, geld en sieraden
Antwoord 4: Groenland, Newfoundland, Vinland, Frankrijk, Engeland en Ierland
Antwoord 5: De kooplieden
Antwoord 6: De dondergod
Antwoord 7: Futhark
Antwoord 8: Rond ca. 200
Antwoord 9: Nee, ze woonde in meestal hetzelfde dorp/stad
Antwoord 10: Een knorr is een vrachtboot dat gebouwd is om zeeën te bevaren

<terug>