Achtergrond van Kerstmis

In tegenstelling tot de meeste andere feestdagen die een religieuze oorsprong hebben, kent bijna iedereen de betekenis van Kerstmis. Tijdens Kerst wordt de geboorte van Jezus gevierd. In Bethlehem werd hij in een stal geboren. Die nacht kwam een engel bij enkele herders, die buiten in het veld op wacht zaten bij hun kudde. Door de verschijning van de engel werd de omgeving in een helder licht gezet. De aanvankelijke angst maakte plaats voor blijdschap toen hen werd verteld dat Jezus geboren was.

Eigenlijk is Jezus niet op 25 december geboren. In december is het winters koud in Bethlehem, compleet met gure regens en soms sneeuw. Geen weersomstandigheden dat herders met hun kudden buiten kunnen verblijven. Uit verschillende bronnen blijkt dat Christus is geboren rond 1 oktober van het jaar 2 v.Chr.
Lang geleden werd op 25 december het feest van de Natalis Solis Invicti gevierd werd, het Romeinse zonnefeest ten tijde van de zonnewende. De traditionele gebruiken rond Kerstmis hebben zich ontwikkeld als gevolg van het toevallig samenvallen van de viering van Jezus' geboorte met de heidense landbouw- en zonnefeesten rond midwinter. In de Romeinse wereld was de Saturnalia (17 december) een tijd van pretmakerij en het uitwisselen van geschenken. In de 4de eeuw werd de viering van Christus’ geboorte op 25 december geleidelijk door de meeste kerken overgenomen.

Kerstverhalen

Online zijn talloze kerstverhalen te lezen. Natuurlijk het traditionele kerstverhaal, maar ook voor hen die geïnteresseerd zijn in een analyse van misvattingen rond het gemiddelde kerstverhaal kunnen hun hart ophalen.
Een heel ander verhaal is het interactieve kerstverhaal voor kinderen, dat Lydia Rood voor Ouders Online heeft geschreven.
Ook hoort het beroemde sprookje van H.C. Andersen hier thuis: het meisje met de zwavelstokjes.
Veel mensen denken bij kerst toch wel aan A Christmas Carol van Dickens. Het vaak verfilmde verhaal over Scrooge is een klassieker van jewelste. Ook mag Kruimeltje natuurlijk niet ontbreken, dé kerstfilm van 1999.
Een meer persoonlijke versie van een kerstverhaal is Kerstmis in Genève, waarin de eigenaar van Alderts homepage vertelt hoe hij zich van 675 dollar heeft laten beroven doordat hij een stel Russische vrouwen wilde helpen die kort daarvoor zelf waren beroofd.

De Kerstman
In Engeland staat hij bekend als Father Christmas. In China wordt hij Kerstmis "oudeheer" genoemd. Russen noemen hem Grootvader Vorst en in de Verenigde Staten staat hij bekend als Santa Claus.
Wat zou kerstmis zijn zonder kerstman? De in een rood kabouterpak met witte biezen gestoken grijsaard is een bekende verschijning aan het einde van het jaar. Wat weinig mensen weten is dat de gezellige noordpoolbewoner in de loop der tijd nogal opzienbarende gedaantewisselingen heeft ondergaan. De gangbare voorstelling die wij tegenwoordig van de goede man hebben dateert pas uit de jaren dertig in deze eeuw. Opmerkelijk hieraan is dat deze voor het grootste deel ontsproten is aan de fantasie van de reclamemakers van Coca Cola. Kerstmannen uit vorige eeuwen zouden, hoewel het met zijn rendiermobiel natuurlijk best om een opvallende verschijning gaat, onze uitgave misschien niet eens op straat hebben herkend! Wie de annalen van Santa Claus er op naslaat, komt bovendien tot de slotsom dat onze Nederlandse Sinterklaas minder van zijn op Amerikaanse leest geschoeide branchegenoot te vrezen heeft dan soms wel wordt aangenomen. Santa Claus blijkt namelijk een verbastering te zijn van Sinterklaas en samen met de naam werden ook tal van andere met de kindervriend geassocieerde Hollandse tradities meegenomen door de Nederlandse immigranten die zich vestigden aan de andere kant van de Atlantische Oceaan.
Op Internet zijn tal van chronologieën van de kerstman te vinden en het is leuk om hieronder wat mijlpalen uit het leven van de weldoener op een rij te zetten:

ca. 270-280	Geboorte van Sint Nicolaas, de meest waarschijnlijke voorloper van de kerstman. Hield van kinderen en gaf aan de minderbedeelden onder hen geschenken.
ca. 343	Sinterklaas sterft op 6 december.
ca. 600	De Saxen vestigen zich in Groot-Brittannië. Om de weergoden gunstig te stemmen bedachten zij figuren als Vadertje Vorst die werd uitgebeeld door in een lange mantel gestoken acteurs met een puntmuts op.
ca. 800	De Vikingen brengen hun riten rondom de god Odin mee, die in december naar de aarde pleegde te komen om de mensen te vragen of ze tevreden waren. Hij had vaak een grote zak bij zich met cadeaus die hij aan de armen gaf. Hij werd meestal afgebeeld als een wijze met een lange witte baard.
842	Eerste geschriften over het leven van Sint Nicolaas verschijnen.
987	Nicolaas wordt patroonheilige van Rusland.
ca. 1120	Nonnen in België en Frankrijk begonnen met de traditie om op 6 december cadeaus aan armen en kinderen te geven.
1300	icolaas die voorheen afgebeeld werd met een donkere baard neemt de gedaante aan van Odin die met zijn witte paard door de hemel vliegt. Eveneens naar evenbeeld van Odin krijgt Nicolaas voortaan een witte baard.
1400	Meer dan 500 liederen en hymnes ter ere van Sint Nicolaas zijn omstreeks deze tijd bekend.